Kendini "bağımsız bir toplumsal hareket" olarak tanımlayan ARI Hareketi, temelleri 1994 yılı Haziran ayında 7 kişi tarafından atılan bir oluşumdur. Grubun siyasi bir kimlik ile yola çıkışını hazırlayan başlıca unsurlar Türkiye'de değişim ihtiyacının tespiti ile siyasetteki tıkanmaya çözüm üretmek amacı olmuştur.

Grup, kuruluş aşamasının ardından çeşitli siyasi partileri incelemiş, işlerlik yapılarını ve politikalarını tanımak üzere diyalog sürecine girmiştir. Mevcut siyasi partiler arasında Anavatan Partisi'nin dünya görüşü ve vizyonu yakın bulunarak, bu partiyle ortak projeler ve çalışmalar gerçekleştirilen bir dönem yaşamış ve ARI Grubu adı alınmıştır. Bununla birlikte hiçbir zaman bu parti içinde bir yapı olarak çalışılmamış, organik bir bağ kurulmamıştır

Bu dönem kapsamında edinilen tecrübe ile varılan sonuç Türkiye'deki sorunların temel olarak mevcut siyaset yapısından, çözüm üretimine, bilgiye ve katılıma dayalı bir siyaset anlayışının yerleşmemesinden kaynaklandığı olmuştur. Bu sistem içerisinde arzu edilen Türkiye vizyonu kapsamında ilerlenmesinin mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır.

ARI Grubu 1998 yılı Haziran ayında yaptığ bir toplantıda ortaya çıkan tam bağmsızlık kararını 1999 yılı Ocak ayında düzenlediği Genel Kurul'da karara bağlamış "Grup" yapısından "Hareket" yapısına geçmiş ve ARI Hareketi adı altında faaliyetlerine devam etmiştir.

Bu geçiş ve bağmsızlık kararı, tamamiyle grubun kendi inisiyatifine, misyonu ve vizyonunu hayata geçirme amacına dayanmaktadır. ARI, 1994 yılındaki kuruluş döneminden bu yana hiçbir zaman kavgaya, atışmaya, çözüm üretmeden yalnızca eleştirmeye dayalı politikalar izlememiştir. Böyle bir tarzı, yapısı ve amaçlarıyla bağdaştırmamış; daima bilgiye dayalı, katılan, üreten ve yöneten bir toplum ideali ile çalışmalarını sürdürmüştür.

Günümüzde de ARI Hareketi ilkeleri doğrultusunda tüm partilere eşit mesafede diyalogunu sürdürmektedir. Herhangi bir siyasi partiye kurumsal yakınlığı veya desteği, kurum kimliği ile politize olması söz konusu değildir; bireysel diyaloglar ise kurumla bağlantılı değildir. ARI Hareketi'ne mensup üyeler, kendi seçimleri dahilindeki siyasi faaliyetlerini tamamen bireysel bazda ve kurumdan bağımsız olarak yürütmektedir. Üyelerin siyasi faaliyetleri Hareket bünyesindeki gönüllü görev ve sorumluluklarından bağımsızdır ve ARI Hareketi daima mevcut yapısını koruyacaktır.

ARI Hareketi misyonunu Türk gençliğine çağdaş bir gönüllülük anlayışını yerleştirmek ve katılımcı demokrasiye teşvik etmek, konu bazında sivil toplum anlayışını güçlendirmek, sosyal-siyasal alanlarda değişimi sağlamak olarak belirlemiştir. Hareket'in ortaya koyduğu "Yeni Toplumsal Anlayış" felsefesi katılım ve bilgiye dayalıdır; sivil-siyasi kesimlerin her alanda sorumluluk paylaşımını, katılımcı demokrasiyi hedeflemektedir. Gençlik, yerel kalkınma-enstitüleşme, sivil toplum ve uluslararası ilişkileri ana çalışma alanları olarak belirleyen Hareket, kurumsal yapıları ile faaliyetlerini sürdürmektedir.